Nhiệt độ là kẻ thù số một của linh kiện điện tử. Mỗi 10°C tăng thêm trong nhiệt độ junction của IC có thể giảm tuổi thọ đến 50%. Với xu hướng thiết bị ngày càng nhỏ gọn và công suất ngày càng cao, quản lý nhiệt (thermal management) trong PCB trở thành kỹ năng thiết yếu của kỹ sư thiết kế mạch.
Nguyên lý truyền nhiệt trong PCB
Nhiệt được truyền qua PCB theo 3 cơ chế:
- Dẫn nhiệt (Conduction): Nhiệt truyền qua vật liệu rắn (copper, FR4, via)
- Đối lưu (Convection): Làm mát bằng không khí lưu thông (tự nhiên hoặc quạt)
- Bức xạ (Radiation): Phát nhiệt dạng hồng ngoại, hiệu quả khi chênh lệch nhiệt độ lớn
Trong PCB, dẫn nhiệt qua copper là cơ chế chủ đạo. Hệ số dẫn nhiệt: Copper ≈ 385 W/mK, FR4 ≈ 0.3 W/mK. Copper dẫn nhiệt tốt hơn FR4 khoảng 1,300 lần.
Thermal Resistance – Hiểu để tính toán
Thermal resistance (Rθ, đơn vị °C/W) mô tả khả năng cản nhiệt của từng thành phần trong chuỗi tản nhiệt:
- Rθjc (Junction to Case): Nhiệt trở từ junction IC đến vỏ package – tra trong datasheet
- Rθcs (Case to Heatsink): Nhiệt trở của thermal interface material (paste/pad) giữa IC và heat sink
- Rθsa (Heatsink to Ambient): Nhiệt trở từ heat sink đến môi trường – tra trong datasheet heat sink
Công thức tính nhiệt độ junction
Tj = Ta + P × (Rθjc + Rθcs + Rθsa)
Trong đó: Tj = nhiệt độ junction (°C), Ta = nhiệt độ môi trường (°C), P = công suất tiêu tán (W)
Ví dụ
MOSFET tiêu tán 5W, Rθjc = 2°C/W, Rθcs = 0.5°C/W, Rθsa = 10°C/W, Ta = 40°C:
Tj = 40 + 5 × (2 + 0.5 + 10) = 40 + 62.5 = 102.5°C
Nếu MOSFET có Tj max = 150°C, margin còn 47.5°C – chấp nhận được. Nếu không có heat sink (Rθsa = ∞ hoặc dùng copper area trên PCB), cần tính lại.
Thermal Via – Giải pháp hiệu quả cho QFN/LGA
Thermal via là mảng via đặt dưới thermal pad của IC (QFN, LGA, power package) để dẫn nhiệt từ package xuống copper plane bên dưới.
Thiết kế thermal via tối ưu
- Đường kính via: 0.2–0.3mm (nhỏ để tránh solder void nhưng đủ để dẫn nhiệt)
- Mật độ via: Phủ 50–70% diện tích thermal pad (IPC-7093)
- Via fill: Đối với ứng dụng high-power, fill via bằng copper (copper-filled via) để tăng dẫn nhiệt; không fill thì cần đóng mặt trên bằng solder mask để tránh solder chảy xuống via
- Kết nối với copper plane: Via thermal phải kết nối với GND plane hoặc large copper area ở các layer bên dưới
Stencil aperture cho thermal pad QFN
Thermal pad lớn cần chia nhỏ aperture stencil (window pane pattern) để hạn chế void trong mối hàn. Aperture coverage 50–80% diện tích pad là điển hình. Aperture quá lớn gây void nhiều.
Copper Pour – Tản nhiệt bằng mặt phẳng đồng
Copper pour (đổ đồng) trên outer layer giúp tăng diện tích tản nhiệt bằng bức xạ và đối lưu không khí.
Hiệu quả của copper pour
- 1 oz copper (35µm) có hệ số dẫn nhiệt theo bề mặt rất cao
- Copper pour kết nối với GND pin qua via tạo thermal path từ device về GND plane
- Diện tích copper lộ ra ngoài (không phủ soldermask) giúp bức xạ nhiệt tốt hơn
Quy tắc copper pour cho power device
- Kết nối copper pour trực tiếp với GND plane qua nhiều via (via stitching)
- Copper pour phải nằm trên cùng layer với thermal pad và kết nối trực tiếp (không qua thermal relief)
- Mở soldermask trên copper pour để tăng bức xạ (nếu không có risk short circuit)
IMS PCB – Mạch trên nền kim loại
IMS (Insulated Metal Substrate) PCB, còn gọi là Metal Core PCB (MCPCB), dùng lõi kim loại (thường là nhôm hoặc đồng) thay vì FR4. Lớp điện môi mỏng (0.1–0.2mm) cách điện circuit copper khỏi lõi kim loại.
Thông số kỹ thuật IMS PCB
| Thông số | FR4 | IMS Nhôm | IMS Đồng |
|---|---|---|---|
| Hệ số dẫn nhiệt | 0.3 W/mK | 1–3 W/mK | 5–8 W/mK |
| Chi phí tương đối | 1x | 3–5x | 8–15x |
| Độ bền cơ học | Trung bình | Tốt | Rất tốt |
| Số lớp | 1–32+ | Thường 1–2 | Thường 1–2 |
Ứng dụng IMS PCB
- LED driver board và LED module công suất cao
- Power supply và motor driver
- Automotive lighting (headlight LED, interior)
- Solar panel junction box
Lưu ý khi hàn IMS PCB
- Lõi kim loại dẫn nhiệt tốt nên yêu cầu preheat dài hơn trong reflow
- Không dùng wave soldering cho IMS (lõi kim loại tiếp xúc trực tiếp với sóng solder)
- Screwhole và mounting hole phải có clearance với circuit để tránh short qua vỏ kim loại
Cần PCB LED hoặc power electronics với IMS? Chúng tôi cung cấp IMS PCB nhôm cho LED và power applications. Gửi yêu cầu kỹ thuật để nhận tư vấn và báo giá.
