Một bản thiết kế đúng trên phần mềm chưa chắc đã sản xuất được ngay. Bài viết này mô tả đường đi của một mạch in từ file thiết kế đến lúc ra khỏi nhà máy, những thông tin cần chuẩn bị, và các sai sót hay gặp khiến mạch phải làm lại hoặc giao chậm.
1. Tổng quan quy trình
- Hoàn thiện thiết kế: vẽ sơ đồ nguyên lý, bố trí linh kiện, đi dây, đổ đồng.
- Kiểm tra luật thiết kế (DRC) theo khả năng gia công của nhà sản xuất (xem mục 4).
- Xuất file Gerber và file khoan (Drill), kiểm tra lại bằng phần mềm xem Gerber.
- Nén toàn bộ file thành .zip, .rar hoặc .7z.
- Đặt mạch online: tải file, chọn thông số, số lượng và gửi đơn.
- Kiểm tra file và báo giá: SMARTPCB88 kiểm tra file, liên hệ nếu có điểm cần làm rõ, gửi báo giá xác nhận.
- Sản xuất tại nhà máy sau khi khách xác nhận báo giá (xem mục 2).
- Kiểm tra, đóng gói và giao hàng.
2. Mạch in được sản xuất như thế nào tại nhà máy
Hiểu các công đoạn giúp bạn biết vì sao nhà máy cần đúng những file và thông số đó:
- Kiểm tra dữ liệu (CAM): kỹ sư nhà máy đọc file Gerber/Drill, đối chiếu với khả năng gia công, chuẩn bị phim và chương trình khoan. Đây là bước phát hiện phần lớn lỗi file.
- Cắt phôi: cắt tấm vật liệu (FR4, nhôm, phíp FR1/CEM…) theo khổ sản xuất.
- Tạo lớp trong và ép lớp (chỉ với mạch từ 4 lớp trở lên): tạo hình đường mạch các lớp trong, sau đó ép các lớp với nhau thành một tấm.
- Khoan: khoan lỗ linh kiện, lỗ via, lỗ bắt vít theo file khoan.
- Mạ lỗ: phủ đồng lên thành lỗ để nối điện giữa các lớp.
- Tạo hình đường mạch lớp ngoài: in hình mạch, phơi, ăn mòn phần đồng thừa.
- Phủ sơn phủ (solder mask): phủ lớp sơn bảo vệ (xanh lá, đỏ, đen…), chừa hở các pad hàn.
- In chữ (silkscreen): in tên linh kiện, ký hiệu, logo.
- Xử lý bề mặt pad: thiếc có chì, thiếc không chì hoặc mạ vàng.
- Phay / cắt định hình theo đường viền board, cắt V-cut nếu ghép panel.
- Kiểm tra điện và kiểm tra ngoại quan, sau đó đóng gói.
3. Chuẩn bị file gửi sản xuất
Một bộ file đầy đủ thường gồm:
| File / lớp | Nội dung | Ghi chú |
|---|---|---|
| Top / Bottom Copper | Lớp đồng mặt trên, mặt dưới | Bắt buộc |
| Inner layers | Các lớp đồng bên trong | Mạch từ 4 lớp trở lên; ghi rõ thứ tự lớp |
| Top / Bottom Solder Mask | Vùng hở sơn phủ (pad hàn) | Bắt buộc |
| Top / Bottom Silkscreen | Chữ, ký hiệu linh kiện | Nếu có in chữ |
| Board Outline | Đường viền cắt board, lỗ khoét | Bắt buộc, phải là đường kín |
| NC Drill (file khoan) | Vị trí và đường kính lỗ | Bắt buộc; tách lỗ mạ và lỗ không mạ nếu có |
| Top / Bottom Paste | Vùng kem hàn | Cần khi làm khung stencil |
Nên xuất Gerber định dạng RS-274X (Extended Gerber), dùng chung đơn vị và gốc tọa độ cho Gerber và file khoan. Cách xuất file từng phần mềm có trong các bài:
- Hướng dẫn xuất Gerber từ Altium Designer
- Hướng dẫn xuất Gerber từ phần mềm EAGLE
- Hướng dẫn xuất Gerber và Drill từ OrCAD
- Checklist kiểm tra file Gerber trước khi gửi nhà máy
- DFM là gì? Các quy tắc DFM quan trọng
- Quy trình sản xuất PCB chi tiết
Khi tải file .zip hoặc .rar ở trang Đặt mạch online, hệ thống tự đo kích thước, đếm số lớp và cho xem trước hình mạch. Nếu hình xem trước bị thiếu lớp, lệch hoặc sai kích thước, hãy kiểm tra lại file trước khi gửi.
4. Thông số thiết kế cần tuân theo
Đặt luật DRC trong phần mềm không nhỏ hơn các giá trị sau (nên để dư một chút so với giới hạn):
| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Độ rộng đường mạch tối thiểu | 0.15 mm |
| Khoảng cách nhỏ nhất | 0.15 mm |
| Kích thước lỗ khoan tối thiểu | 0.3 mm |
| Độ dày nét chữ tối thiểu | 0.15 mm |
| Kích thước board mạch tối đa | 450 x 450 mm |
| Độ dày phíp | 0.4, 0.6, 0.8, 1.2, 1.6, 2.0, 2.5 mm |
| Độ dày đồng | 1Oz, 2Oz, 3Oz |
| Dung sai độ dày phíp | +/- 8% |
5. Thông tin cần chọn khi đặt mạch
- Chất liệu và số lớp: số lớp chọn phải khớp với số lớp đồng trong file.
- Kích thước (mm): lấy theo đường viền board. Kích thước được làm tròn đến mm (từ .5 làm tròn lên).
- Số lượng: số tấm mạch cần nhận.
- Độ dày phíp, độ dày đồng, cách mạ, màu sơn, màu chữ. Thông số khác tiêu chuẩn (FR4, 2 lớp, 1.6 mm, 1Oz, sơn xanh lá, chữ trắng, thiếc có chì) thường ảnh hưởng đến giá và thời gian.
- Khung stencil nếu cần hàn dán SMT.
- Ghi chú: yêu cầu đặc biệt như ghép panel, lỗ không mạ, kiểm soát trở kháng, ngày cần hàng.
Mỗi đơn gửi được tối đa 5 file nén (tổng 20MB), ví dụ khi đặt nhiều mẫu mạch cùng thông số.
6. Các sai sót thường gặp
| Sai sót | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
| Thiếu đường viền board, hoặc đường viền không kín | Nhà máy không biết cắt theo hình nào, phải hỏi lại | Vẽ outline khép kín trên một lớp riêng và xuất kèm Gerber |
| Thiếu file khoan hoặc file khoan sai đơn vị / gốc tọa độ | Lỗ lệch khỏi pad hoặc không có lỗ | Xuất Drill cùng lúc với Gerber, mở chung trong phần mềm xem Gerber để kiểm tra |
| Đường mạch hoặc khoảng cách nhỏ hơn khả năng gia công | Đứt mạch, chạm mạch, phải sửa file | Đặt luật DRC theo bảng ở mục 4 và chạy DRC trước khi xuất |
| Lỗ khoan quá nhỏ hoặc vòng đồng quanh lỗ quá mỏng | Lỗ khoan phạm vào mép pad, mất kết nối | Lỗ từ 0.3 mm, để vòng đồng quanh lỗ đủ rộng |
| Footprint sai kích thước, sai chân hoặc bị lật | Không lắp được linh kiện, mạch phải làm lại | In bản vẽ tỷ lệ 1:1, đặt thử linh kiện thật lên giấy trước khi gửi |
| Chữ silkscreen quá nhỏ hoặc nằm đè lên pad | Chữ nhòe, chữ trên pad bị cắt bỏ | Nét chữ từ 0.15 mm, không đặt chữ lên pad |
| Chữ mặt dưới bị ngược, nhầm mặt top/bottom | Linh kiện lắp sai mặt, chữ đọc ngược | Kiểm tra lại lớp bottom trong phần mềm xem Gerber (nhìn từ mặt dưới) |
| Không mở sơn phủ trên pad, hoặc mở quá rộng | Không hàn được, hoặc thiếc chảy gây chạm chân | Kiểm tra lớp Solder Mask, giữ khoảng nới mask mặc định của phần mềm |
| Đồng quá sát mép board | Lộ đồng hoặc đứt mạch khi phay cắt | Để đồng cách đường viền một khoảng an toàn |
| Chưa đổ lại vùng đồng (polygon) trước khi xuất | Vùng đồng chạm mạch hoặc không nối mass | Đổ lại toàn bộ polygon và chạy DRC lần cuối rồi mới xuất |
| Mạch nhiều lớp thiếu lớp trong hoặc không ghi thứ tự lớp | Không sản xuất được hoặc ép sai thứ tự | Xuất đủ các lớp, ghi rõ thứ tự lớp trong ghi chú |
| Gửi nhầm phiên bản file cũ | Sản xuất ra mạch không mong muốn | Đặt tên file theo phiên bản/ngày, mở lại file nén trước khi gửi |
| Chọn thông số trên form khác với file (số lớp, kích thước) | Báo giá sai, phải xác nhận lại, chậm tiến độ | Đối chiếu thông số tự đo khi tải file với thông số đã chọn |
| Không ghi chú yêu cầu đặc biệt | Nhà máy làm theo tiêu chuẩn mặc định | Ghi rõ ghép panel, lỗ không mạ, trở kháng… ở ô ghi chú |
7. Danh sách kiểm tra trước khi gửi file
- Đã chạy DRC, không còn lỗi.
- Đã đổ lại toàn bộ vùng đồng.
- Đủ các lớp: đồng, sơn phủ, chữ, đường viền, file khoan (và lớp trong, lớp paste nếu cần).
- Đã mở Gerber + Drill bằng phần mềm xem Gerber: các lớp khớp nhau, lỗ nằm đúng pad.
- Kích thước board, số lớp khớp với thông số chọn trên form đặt mạch.
- Đã ghi chú các yêu cầu đặc biệt.
Nếu chưa chắc file của mình đã đúng, cứ gửi đơn kèm ghi chú. SMARTPCB88 sẽ kiểm tra và liên hệ lại trước khi đưa vào sản xuất. Xem thêm trang Liên hệ để được hỗ trợ trực tiếp.
